L750
De Leidse Burgertop

Voorbeschouwing op de Leidse Burgertop door Anouk, Veerle en Oscar
22 oktober 2016 - Universiteit Leiden

Gebruik om door deze productie heen te bladeren!

Over dit project

Begin volgend jaar vindt de Leidse Burgertop plaats. Wij maakten een voorbeschouwing.

Begin volgend jaar wordt er in navolging op de G1000 een burgertop gehouden voor specifiek de Leidse burger: de L750. Voor de Universiteit Leiden maakten wij - door middel van een samengestelde productie - een voorbeschouwing op deze dag.

Onder het mom van: 'Bij de kapper gebeurt het...' en omdat we wilden weten wat er zoal speelt in de Leidse gemeenschap, hebben we een dag bij Leidse herenkapper Eric gebivakkeerd.

Dingen die je bespreekt bij de kapper

Wat vinden Leidenaren van hun stad? Wat is er goed en wat kan er beter? Op zaterdag 14 januari 2017 zal dit besproken worden in de Stadsgehoorzaal tijdens de zogenaamde ‘L750 burgertop’. Dit is een initiatief van Stadslab Leiden, waarin burgers met elkaar in gesprek gaan om zo belangrijke thema’s naar voren te brengen1. Alleen, hoe kom je achter deze thema’s? Ga langs bij de kapper. ‘Er wordt hier veel gezegd. Niet over alles, maar als er een mooie meid langs komt lopen, zitten we toch allemaal wel even te kijken’, lacht kapper Eric.

Loting bij de G1000
De L750 burgertop is gebaseerd op de G1000 burgertop, het oorspronkelijke overlegevenement voor gewone burgers over politieke thema’s. Op 11 november 2011 vond de eerste versie in België plaats. Om te bepalen wie er tegenwoordig bij een G1000 burgertop mag meedoen, wordt er geloot onder de inwoners2. Dit betekent dus dat een volledig willekeurig samengestelde groep burgers in een onbekende setting in discussie gaat over verschillende onderwerpen.

Huiskamersessies bij de L750
Bij de L750 burgertop worden deelnemers gevonden onder de kennissenkringen van 75 à 100 diverse ambassadeurs. De ambassadeurs gaan eerst met maximaal acht mensen uit hun kennissenkring onderwerpen voorbeschouwen in de vorm van

‘huiskamersessies’, waarna deze thema’s later in de burgertop met iedereen worden besproken1. Dit houdt in dat inwoners in een bekende omgeving en in een informele sfeer op ideeën kunnen komen. Volgens de initiatiefnemers zullen de deelnemers hierdoor makkelijker over kwesties praten die ze belangrijk vinden. ‘Zo kun je toegankelijk thema’s naar voren brengen’, vertelt initiatiefnemer Edith van Middelkoop.

De huissfeer bij kapper Eric
Door de gemoedelijke sfeer bij kapper Eric hebben de kappersafspraken ook iets weg van de huiskamersessies. Zijn bezoekers krijgen een kopje koffie bij binnenkomst, praten wat met elkaar terwijl ze wachten en vegen zelfs de gevallen haren weg. Eric: ‘Ik zet mijn klanten aan het werk, want ik knip maar in mijn eentje.’ Daarnaast is de zaak oubollig ingericht. ‘Ik heb niks met de moderne uitstraling van kappers tegenwoordig. Ik vind dat de klant zich een beetje thuis moet voelen, anders wordt het zo stijf en platonisch’, vertelt Eric. ‘Niet dat ik nou met mijn klanten een biertje ga drinken. Als ik privé ben, ben ik toch wel anders dan dat ik hier in de zaak ben.’ Waarop een klant reageert: ‘Beschonken ja.’ Eric: ‘Iedere opmerking verder hè en je sluit verder achteraan in de rij.’ De zaak barst in lachen uit.

Universiteitspubliek
Eric is al 25 jaar de corpskapper van Leiden. ‘Ik heb 10 jaar bij de vorige corpskapper gewerkt. Dus ik kwam al een aantal keer per jaar bij Minerva over de vloer. Toen mijn baas ermee stopte, had ik al gauw die bijnaam als het corpskappertje.’ Eric krijgt echter niet alleen Minervaanse studenten over de vloer. ‘Ik krijg hele diverse klanten. Van Jan met de pet tot hoogleraar huppeldepup.’ Wel zijn de meeste klanten universitair opgeleid. ‘Als je midden in het centrum in de buurt van de Universiteitsgebouwen zit, dan krijg je sowieso al veel universiteitspubliek.’

De kapper als psycholoog
In al die jaren vertellen de klanten veel aan Eric. ‘Als kapper ben je ook een beetje een psycholoog. Vooral als je alleen met een klant bent, dan vertelt hij wel meer dan dat hij in groepsverband is’, legt Eric uit. Als kapper bied je dan ook vooral een luisterend oor. Eric: ‘Een kapper moet niet te veel zeggen, hij moet met alle winden meewaaien.’ De dingen die Eric hoort, probeert hij vervolgens ook wel weer van zich af te zetten. ‘Toen ik pas voor mezelf bezig was, had ik nog weleens een verhaal wat ik mee naar huis nam’, vertelt Eric. ‘Maar op een gegeven moment krijg je toch wel een soort van muurtje om je heen.’

Problematiek in Leiden
Over wat voor problemen hoort Eric zijn klanten spreken? ‘De grootste klachten zijn de wachttijden en de prijzen in mijn zaak’, lacht Eric, ‘Nee, maar er wordt veel gesproken over de verkeersproblematiek.’ Leiden is namelijk overal aan het verbouwen: van de parkeergarage bij Molen de Valk tot de Kanaalwegtunnel. ‘Ik ben heel blij dat ik zaterdag werk, want ik vind het zelfs op de fiets een puinhoop.’ Daarnaast schijnt parkeren in Leiden ook niet gemakkelijk te zijn. ‘Het verkeersaanbod is natuurlijk zo groot tegenwoordig, maar de oude steden zijn daar niet op gebouwd.’ Initiatieven zoals het pendelbusje bij de Haagweg vindt Eric daardoor wel heel goed. ‘Mensen komen ook weleens ver van buiten Leiden vandaan om bijvoorbeeld mijn aparte scheerproducten te kopen. Dan is die Haagweg wel een ideale plek om zonder problemen in het centrum te komen.’

Leids Slotmanifest
Met de thema’s die in de huiskamersessies en in de L750 burgertop worden besproken zal uiteindelijk een Leids Slotmanifest worden gemaakt1. De gemeente meent ook echt iets te gaan doen met dit manifest: ‘Als er echt nuttige punten uitkomen zal het in de politiek besproken worden en zullen er misschien zelfs projecten worden uitgevoerd’, vertelt initiatiefnemer Michiel Jansen. Volgens Michiel bestaat hier zelfs een soort ‘burgerbegroting’ voor, wat dus zou betekenen dat er ook echt wat met de besproken thema’s kan worden gedaan. De L750 burgertop is slechts bedoeld als een aanvulling op de formele democratie1, maar misschien kan het in de toekomst wel een grotere rol spelen? Eén ding is zeker: de klanten bij Eric hebben hun hart weer kunnen luchten en zien er weer piekfijn uit. ‘Ik ben weer mooi opgeschoren. Zo red ik 3 oktober net’, zegt een klant in de kappersstoel die eens goed zijn kapsel in de spiegel bewondert.

Bronnen
1. Persbericht L750: de eerste Burgertop in Leiden
2. http://g1000.nu/over-g1000/wat-is-de-g1000/

Kapper Eric in beeld

‘Jan met de pet tot hoogleraar huppeldepup’

DE STUDENT

DE HOOGLERAAR

DE DIPLOMAAT

Klik op bovenstaande foto's voor de bijverhalen

Bij corpskapper Eric komt divers universiteitspubliek over de vloer. Als ze in de kappersstoel zitten, praten ze met Eric normaliter over van alles en nog wat. Alleen spreken ze niet zo veel als wij aanwezig zijn. ‘Je zult wel zien, als er opeens mensen binnen met een camera staan, zijn mijn klanten opeens wel heel rustig’, zegt Eric. Waarop een klant reageert: ‘Als er vrouwen binnen zijn hé.’ Voor ons een goede reden om de mannen maar eens persoonlijk een paar vragen te stellen over de problematiek in Leiden. Dit naar aanleiding van de ‘L750 burgertop’ die 14 januari zal plaatsvinden. Hierin zullen 750 diverse Leidenaren in de Stadsgehoorzaal met elkaar in gesprek gaan over wat zij belangrijk vinden voor hun stad en leefomgeving.

Glasgerinkel moet niet de stem van de burger worden

Ontevredenheid. Een woord dat tegenwoordig veelal met de politiek in één zin wordt genoemd. Ontevreden met onze democratie. Ontevreden met de EU. Ontevreden met de besluiten die worden gemaakt op landelijk of regionaal niveau. Het lijkt een onuitputtelijke bron voor politicologen, journalisten en essayisten. Telkens staat dezelfde vraag expliciet dan wel impliciet centraal: waar komt die ontevredenheid toch vandaan, maar nog belangrijker: wat kunnen we eraan doen?

Moet de democratie zoals we die vandaag kennen met haar verkiezingen, een volksvertegenwoordiging die de besluiten voor ons maakt en af en toe een referendum, op de schop? Heeft zij haar beste tijd gehad onder leiding van Wim Kok toen nog 75% van de bevolking tevreden was? Een percentage dat tegenwoordig net aan de opkomst van het electoraat tijdens de nationale verkiezingen omvat

Volgens de Belgische schrijver en historicus David Van Reybrouck is het één voor twaalf voor de democratie. Sterker nog: ze wekt een vermoeidheidssyndroom op dat zich als een pandemie uitstrekt over de Westerse landen. Met verkiezingen, zo betoogt hij, kunnen burgers niet genoeg hun stem laten horen. Ze worden niet genoeg gestimuleerd om over bepaalde kwesties na te denken, wat volgens hem

kan leiden tot een niet goed overwogen beslissing en daarmee tot, jawel, ontevredenheid.

Van Reybrouck is daarmee niet tegen de democratie, maar hij is tegen verkiezingen. Hij pleit voor een ander soort systeem, waarmee we de democratische idealen beter kunnen voortzetten. Waarmee democratie ook daadwerkelijk weer “het volk regeert” gaat betekenen. Ons geliefde systeem hoeft dus niet de prullenbak in, maar het moet anders.

Bovendien hebben verkiezingen tot gevolg dat de volksvertegenwoordigingen in ons land zich makkelijker kunnen loskweken van het volk. Na een zitting van vier jaar is het makkelijk de daadwerkelijke overtuigingen, ideeën en stemmen van hun achterban uit het oog te verliezen.

Neem bijvoorbeeld het protest in Geldermalsen op 16 december 2015, waar honderden burgers zich hadden gemobiliseerd voor het gemeentehuis om met vuurwerk, geweld en vandalisme hun ongenoegen te laten blijken over de komst van 1500 asielzoekers. Ramen werden ingegooid, de gemeenteraad moest schuilen in het nabijgelegen politiebureau en relschoppers zitten tot op de dag van vandaag vast.

Achteraf, toen de scherven net aan opgeruimd waren, werd er pas met 250 burgers overlegd aan zogenoemde “gesprekstafels”, waarna de gemeente concludeerde dat er geen draagvlak was voor de komst van een asielzoekerscentrum. Waren die ramen niet heel gebleven als de gemeenteraad eerder met de burgers rond de tafel was gaan zitten? Was er misschien meer draagvlak geweest als die 250 burgers geïnformeerd waren door experts over het belang van een azc en de eventuele (negatieve) gevolgen, nog voordat de boosheid was toegeslagen? Of die 1500 asielzoekers dan daadwerkelijk welkom waren, weet ik niet, maar een protest zoals deze was zeker voorkomen geweest.

Ons democratische systeem moet dus zodanig op de schop dat de burger wordt geïnformeerd door bijvoorbeeld onafhankelijke experts, zodat hij met genoeg kennis gaat nadenken over de regionale, landelijke en wie weet zelfs buitenlandse kwesties en de gevolgen van de besluiten hierover. Bovenal is het belangrijk dat de burger gehoord wordt en de gemeenteraad zijn mening serieus neemt.

Dit kan bij het soort gesprekken die in Geldermalsen zijn gehouden. Gesprekken waarbij burgers samenkomen om te praten over de toekomst van hun stad of gemeente. Van Reybrouck noemt ze ook wel burgertoppen, maar deze gesprekken moeten dan wel standaard in ons democratische systeem worden opgenomen en niet achteraf, als het kwaad al is geschied, als middel gebruikt worden om de openbare orde te herstellen.

Misschien dat politicologen, journalisten en essayisten zich dan over andere zaken kunnen buigen dan ontevredenheid, want met een burgertop als aanvulling op de democratie, weten onze volksvertegenwoordigers wat het volk wil en weet het volk beter wat hij zelf wil. Iedereen tevreden, toch?

Tot slot

Onze grote dank gaat uit naar Leidse herenkapper Eric, zonder wiens hulp het niet mogelijk was deze samengestelde productie te maken.
Daarnaast danken wij Ernst, David en Teunes voor hun tijd en mening over de stad Leiden.

Deze voorbeschouwing op de Leidse L750 Burgertop is gemaakt door Anouk van der Post, Veerle van der Gracht en Oscar Enklaar,
als projectopdracht voor het vak Retorica in de Journalistiek van de Universiteit Leiden.

Voor meer informatie, vragen en deelname aan de L750 Burgertop verwijzen wij u graag naar deze Facebook-pagina.